Framlög til kvikmyndagerðar í Fjátlögum 2010
Mikill niðurskurður fyrirhugaður!
Fjárlög ársins 2010 voru lögð fram í nýliðinni viku og
eins og við var að búast þá einkennast þau af því ástandi sem hér ríkir í
efnahagsmálum. En fyrir kvikmyndagerðarmenn er það sérstaklega alvarlegt hversu
áætlaður niðurskurður í framlögum til Kvikmyndamiðstöðvar er langt umfram það
sem almennt er áætlað að skerða vegna menningarmála. Samanburður á niðurskurði
hjá Kvikmyndamiðstöð og öðrum stofnunum sýnir hversu furðulegar þessar aðgerðir
gagnvart KMÍ eru:
Stofnun 2010 2009 Breyting
Þjóðleikhúsið 698,3 738,2 - 5,41%
Íslenski dansflokkurinn 119,4 115,9 +3,02%
Sinfóníuhljómsveit Íslands 625,1 646,1 - 3,25%
Listasafn Íslands 160,9 164,6 - 2,25%
Þjóðminjasafn 404,8 426,3 -
5,04%
Listasjóðir 368,1 366,8 +0,35%
Kvikmyndamiðstöð 463,5 698,2 -33,62%
Árið 2006 gerði ríkið samning við félög
kvikmyndagerðamanna um markvissa uppbyggingu kvikmyndagerðar með hækkun árlegra
framlaga í kvikmyndasjóð til ársins 2010. Öllum var ljóst eftir hrunið að ekki
yrði mögulegt að framfylgja þeim samningi og þess vegna voru framlög til KMÍ
2008 um 15% minni en áætlað var. En sú tillaga sem nú liggur fyrir gengur
lengra og færir framlög til KMÍ aftur fyrir þá stöðu sem var fyrir gerð
samningsins.
Formenn fagfélaga kvikmyndagerðarmanna hafa setið á
fundum undanfarna daga og rætt ástandið og hvernig beri að berjast gegn þessum
furðulegu niðurskuðrarhugmyndum. Enn hafa engin svör borist frá ráðamönnum sem
geta skýrt það hvers vegna kvikmyndagerðin er tekin svona sérstaklega fyrir og
skal bera þennan þunga kross.
Það er
löngu sýnt og sannað að kvikmyndagerð er arðbær fjárfesting fyrir ríkið.
Í bréfi frá formönnum félaganna til Menntamálaráðherra
segir m.a.:
„ Verðmætamyndun sú sem felst í kvikmyndagerðinni er
óumdeilanleg. Gott dæmi er sjónvarpssjóðurinn, sem þegar hefur sannað sig.
Tiltölulega lítið framlag ríkisins hefur komið af stað
ríkulegri dagskrágerð, sem bæði hefur notið vinsælda
hér heima fyrir og í mörgum tilvikum náð út fyrir landsteinana.
Skýrsla Aflvaka frá því rétt fyrir aldamót gaf
ótvírætt til kynna að ríkið hefði ávinning af stuðningi við kvikmyndagerð í
landinu. Sama mun koma fram í nýlegri skýrslu til Iðnaðarráðuneytisins, enda
voru endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar þá hækkaðar upp í 20%.“
Stjórn
SIK hefur ályktað um málið og þar segir m.a.:
„Það eru yfir 100 ársverk í húfí í kvikmyndaiðnaðinum
ef fyrirhugaður niðurskurður nær fram. Kvikmyndaiðnaðurinn er mannfrek
sprotagrein sem á inni mikla vaxtarmöguleika. Framlög úr Kvikmyndasjóði er
grunnur að allri frekari fjármögnun og fyrsta skrefið í að meðaltali sexfalda
framlag kvikmyndasjóða. Ef ekki er stuðningur heimalands við verkefni, eiga þau
nær engan möguleika á að sækja erlent fjármagn til fjármögnunar.
Reikna má með að þessi niðurskurður þýði að tvær
kvikmyndir, tvær sjónvarpsþáttaraðir og að minnsta kosti. 4-5 heimilda- og
stuttmyndir
verði ekki framleiddar á næsta ári verði af þessum
niðurskurði.
Fjármagn sem sett er í kvikmyndasjóðina skilar sér að
fullu aftur til ríkis í formi skatta. Að auki er menningarverðmæti sem er
skapað er með kvikmyndagerð ómetið.“
Niðurskurðarhugmyndir
sem byggjast á vanþekkingu
Það verður ekki séð að þeir sem leggja til að
kvikmyndagerð fái slíkt kjaftshögg hafi minnstu hugmynd um það sem hefur verið
að gerast á þessum vettvangi á undanförnum árum. Með uppbyggingu kvikmyndasjóðs
skv. samkomulaginu frá 2006 hefur kvikmyndagerð vaxið og elfst. Fleiri myndir
eru framleiddar og landsmenn verða þess kyrfilega varir bæði í fjölda
sjónvarpsséría, metnaðarfullra heimildamynda og bíómynda sem eru sýndar við
góða aðsókn hér heima og fara víða um heimsbyggðina. Nýlegar tölur frá Gallup
um áhorf á íslenskar sjónvarpsstöðvar sýna að íslenskt kvikmyndaefni nær
þreföldu og fjórföldu áhorfi í smanburði við sambærilegt erlent efni. Jólin
2008 voru íslenskar kvikmyndir í toppsætum áhorfs hjá sjónvarpsstöðvunum hér, 5
af 10 vinsælustu dagskráliðunum voru íslenskar kvikmyndir.
Æ stærri hluti framleiðsluferils kvikmynda hefur að
undanförnu verið unnin hér heima og hafa mörg fyrirtæki fjárfest í stafrænum
búnaði sem gerir þetta mögulegt. Með niðurskurði hjá KMI er þessi vaxtarsproti
í mikilli hættu og afkomumöguleikar fyrirtækja sem hafa fjárfest nýlega minnka
stórlega.
Að
skjóta sig í fótinn
Á krepputímum verður að leita allra leiða til að bæta
stöðu landsins, m.a. með bættri ímynd og fjölgun ferðamanna. Kvikmyndir eru
eitt öflugasta vopnið í þessari viðleitni.
Fjöldi erlendra kvikmyndafyrirtækja koma hingað á
hverju ári til þess að nýta þá aðstöðu sem hér býðst. Árangurinn er m.a.
innstreymi gjaldeyris og atvinna innlendra fagmanna. Fari svo að innlend
framleiðsla minnkar þá er hætt við að fagmenn geti ekki framfleytt sér hér á
landi og þá verður annaðhvort að flytja inn erlenda fagmenn eða þá að erlendu
fyrirtækin hætta við að koma hingað sökum þess að nauðsynleg aðstaða er ekki
fyrir hendi. Eins og fram er komið þá skilar hver króna sem er lögð til
kvikmyndagerðar sér margfalt til baka til ríkisins í formi skatta af
starfseminni, tekna frá ferðamannaþjónustu ofl. Það er því hrein skammsýni að
ráðast með þessum hætti gegn kvikmyndagerð í landinu - það munu allir tapa og
ekkert græðast til að létta landsmönnum lífið á þessum erfiðu tímum.
Hjálmtýr Heiðdal
- - -
Höfundur er formaður FK